“Cam Dai Bay”

2
5491

Từ xa xưa lắm rồi, tuổi trẻ của chúng ta đâu đó vẫn có bóng dáng dòng chữ “Cam Dai Bay” (Cấm Đái Bậy và các biến thể của nó) khắc sâu trong tâm khảm. Dù dòng chữ này có được viết nguệch ngoạc, sai chính tả hay thẳng thớm, đẹp đẽ thì cuối cùng, ở phía dưới chân tường nơi khắc ghi dòng chữ vẫn tồn tại một mùi hương ngai ngái (nói thẳng ra là khai rình). Rõ ràng, việc ghi thêm dòng chữ này không tác dụng, nhiều khi còn làm tăng tốc độ “khai hóa”. Tại sao lại như vậy?

Trước khi nói thẳng vào việc chống “khai hóa”, ta hãy lượn vài vòng bên trời Mỹ để nghiên cứu một thuyết trong tội phạm học, gọi là “Thuyết cửa sổ vỡ”. “Thuyết cửa sổ vỡ” được giới thiệu bởi hai nhà tội phạm học, James Q. WilsonGeorge L. Kelling, trên báo “The Atlantic Monthly” vào tháng 3 năm 1982. Cụ thể như sau:

“Nếu một toà nhà có một vài cửa sổ bị vỡ. Nếu những chiếc cửa sổ này không được sửa chữa, những kẻ phá hoại sẽ có xu hướng đập vỡ thêm vài cái cửa nữa. Từ từ, chúng sẽ đột nhập vào tòa nhà, và nếu tòa nhà vô chủ, thì chúng có thể sẽ đốt phá nữa.”

Những chiếc cửa sổ vỡ cho thấy dấu hiệu rằng tòa nhà không được ai trông coi. Điều này khuyến khích những tên phá hoại (có sẵn máu thích phá của trong người) dám thực hiện hành vi phá phách của mình, và ngày càng đi xa hơn như đã đề cập ở trên.

Bây giờ giả sử rằng những chiếc cửa sổ vỡ được thay thế ngay, bọn tội phạm sẽ có xu hướng ngừng các hành vi phá hoại của mình vì những lí do sau đây:

Không gợi máu phá hoại: Đa phần những kẻ phá hoại chỉ nghĩ đến việc đập phá nếu như nhìn thấy cảnh tượng hoang tàn sẵn có. Một khu nhà đẹp đẽ, sạch sẽ tinh tươm (như Diamond Plaza chẳng hạn) sẽ không khiến bọn chúng nghĩ đến chuyện quậy quạng.

Tăng độ rủi ro của hành vi phá hoại: Khi chiếc cửa sổ vỡ được thay thế ngay, gia chủ đã đưa ra dấu hiệu rằng tòa nhà có người trông coi. Do đó, hành vi phá hoại sẽ dễ bị phát hiện và xử lí hơn là một tòa nhà để hoang. Khi độ rủi ro tăng, hầu hết tội phạm sẽ cảm thấy mức độ hấp dẫn của việc phá hoại giảm.

Làm nản chí kẻ phá hoại: Như bất kì ai, một kẻ phá hoại cũng không muốn nhìn thấy thành quả của mình bị kẻ khác xóa sạch sành sanh. Khi hắn thấy những chiếc cửa sổ bị mình đập phá sang hôm sau lại như mới, hắn sẽ thất vọng và bỏ cuộc, đi sang nơi khác mà phá hoại.

Như vậy, để hạn chế tối đa hành vi phá hoại, chúng ta nên xóa sạch những dấu hiệu mà kẻ phá hoại để lại ngay từ khi chúng vừa xuất hiện.

Quay trở lại câu chuyện “khai hóa”, rõ ràng việc chống “khai hóa” bất thành cũng từ thuyết cửa sổ vỡ mà ra. Những “kẻ khai hóa” thấy những vách tường, gốc cây không được ai trông nom đàng hoàng, lại gợi lên mùi khai ngai ngái, khiến bọn chúng bắt đầu mắc tè, nghĩ đến chuyện tè bậy và “khai hóa” ngay tại chỗ. Mấy dòng chữ “Cam Dai Bay” vô tình lại khẳng định là chủ bức tường đang bất lực, chẳng biết làm gì ngoài việc ghi mấy dòng chữ, vô hình trung làm tồi tệ thêm tình huống hiện tại.

Vậy việc mà chủ các bức tường bị khai hóa cần làm đơn giản là khử uế ngay khi có mùi khai, chứ không phải ghi cái dòng chữ “Cam Dai Bay” vô cùng khêu gợi đối với những “kẻ khai hóa” kia lên bức tường của mình. Nếu kiên trì thực hiện, chắc chắn chủ các bức tường sẽ thành công, và chúng ta sẽ không còn phải lái xe một tay khi đi ngang qua các bức tường này.

PS: Những ví dụ điển hình về việc ứng dụng Thuyết cửa sổ vỡ được trình bày trong cuốn “Điểm bùng phát” của Malcolm Gladwell rất hay. Nếu bạn nào có hứng thú với thuyết này thì hãy tìm đọc thử.

2 COMMENTS

  1. Người Việt Nam với 4000 năm lịch sử ngoan cường cuối cùng đã nghĩ ra cách khác phục hiện tượng “khai hóa” này.
    Bằng cách thay đổi dòng chữ hiện tại thành… “Chỗ này cho chó đái!” =))) các chủ nhân đã có thể yên tâm rằng sẽ không có những kẻ sử dụng những bức tường của mình thành chỗ “xả nổi buồn” nữa (ít nhất thì cũng ngoại trừ những con chó =.=)

    • Cách này thông minh ghê! Thiên hạ quanh khu vực này đem chó đến đái thì tác giả sẽ có thêm trải nghiệm mùi chó đái so với người như thế nào liền

Leave a Reply to Chí Thiện Trần Cancel reply

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.