Đấu giá vị trí CSGT: Giải pháp chống mãi lộ tối ưu? (phần 1)

0
1699

Như đã phân tích ở bài Mãi lộ dưới góc nhìn của nhà kinh tế, việc khống chế hoàn toàn nạn mãi lộ cuối cùng cũng vẫn khiến người dân trả tiền cho CSGT, chẳng qua là bằng một cách khác hợp pháp hơn mà thôi. Thế nhưng, cách này có một khiếm khuyết vô cùng lớn. Vậy khiếm khuyết đó là gì, và khắc phục nó như thế nào?

Chúng ta đã biết, ở cả hai cách trả lương trực tiếp (qua tiền lương) và gián tiếp (qua tiền mãi lộ) đều khiến lương trung bình của CSGT đạt mức gần như nhau. Tuy nhiên, sau khi ta dẹp sạch nạn mãi lộ và tăng lương cho CSGT, hầu hết tiền lương CSGT nhận được sẽ là lương cứng (trả hàng tháng) chứ không phải theo sản phẩm (theo tỉ lệ tiền phạt mà một CSGT bắt phạt được). Trả lương cứng, cộng với tỉ lệ tiền lãnh thêm từ tiền phạt thấp sẽ khiến CSGT không tích cực trong công việc.

Ta xét mô hình sau đây:

Giả sử một CSGT có tiền lương cứng hàng tháng là 6 triệu và được lãnh thêm 20% số tiền phạt mà anh này bắt được. Một cảnh sát cố gắng trung bình sẽ phạt được 5 triệu (và CSGT này sẽ được 20% số tiền này, tức là 1 triệu), cố gắng hết mức là 10 triệu, và không thèm bắt gì nhiều thì được 2 triệu tiền phạt. Cố gắng hết sức thì anh này tốn 100 điểm sức lực (nói ngắn gọn là mất 100 HP – health point), cố gắng vừa vừa mất 50 HP và không cố gắng thì mất 20 HP. Cho rằng anh này đánh giá mỗi hp đáng giá 25.000 VND. Ta có bảng sau:

ecoblader - CSGT

Ta có thể thấy, với tỉ lệ lương cứng hàng tháng quá cao so với lương ăn theo sản phẩm, CSGT sẽ có xu hướng chọn phương án không cố gắng làm việc để bắt phạt để có được tổng thu lớn nhất. Khi CSGT chọn phương án này, ngược lại, kho bạc lại thu được ít đi, và nhiều người vi phạm luật giao thông sẽ qua truông trót lọt mà không bị bắt lại.
Vậy liệu có cách nào để khắc phục chuyện này?

Có một cách: Thay vì tuyển dụng CSGT theo cách thông thường, ta sẽ bán đấu giá hàng tháng các vị trí làm CSGT cho người đã qua các khóa đào tạo cần thiết. Sau khi một người thắng đấu giá, tất cả tiền phạt anh này thu được sẽ thuộc quyền sở hữu của anh ta luôn.

Chuyện gì sẽ xảy ra khi có một đợt đấu giá như thế này?

Cho rằng hầu hết mọi người đều biết mức tối đa mà CSGT có thể phạt được hàng tháng là 10 triệu đồng và công sức là 100 HP, tức là 2.5 triệu. Vậy vị trí CSGT có thể cho người thắng cuộc cao nhất là 7.5 triệu nếu cố gắng hết mức. Giả sử lúc này tiền lương thực (sau khi đã trừ công sức) của một nhân viên văn phòng là 5.5 triệu. Nếu bạn là một người đang định đấu giá cho vị trí CSGT, bạn sẽ trả giá như thế nào? (Ghi chú: Đấu giá truyền thống, ai bỏ giá cao nhất sẽ trả tiền và nhận được vị trí này)

ecoblader - CSGT1* Với tình hình này, chuyện gì sẽ xảy ra? Mời các bạn đón xem phần 2.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.