Home Ecoblader Original Không phải cứ xây thêm là tốt (phần 1)

Không phải cứ xây thêm là tốt (phần 1)

6
Không phải cứ xây thêm là tốt (phần 1)

Ai ai cũng nghĩ rằng, nếu cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ được cải tiến thì bảo đảm lưu thông sẽ thuận tiện hơn, ai ai cũng được lợi. Nhưng bất ngờ thay, không phải lúc nào cũng được như vậy. Nhiều khi xây thêm một con đường lại khiến ta mất nhiều thời gian hơn khi di chuyển. Ta hãy tìm hiểu thực hư vụ này ra sao nhé.

Giờ ta xét mô hình như sau:

Giả sử có hai con đường để di chuyển từ điểm này đến điểm kia. Ở mỗi con đường này có hai đoạn đường:

Một đoạn là đường ưu tiên, không có đèn giao thông, cho nên tốc độ của mỗi người đi trên đoạn đường này phụ thuộc vào độ đông đúc của con đường. Cứ cho rằng thời gian đi trên đoạn đường ưu tiên này là t = (t/100) phút (với t là số người đi trên con đường này).

Đoạn đường còn lại là đường bình thường, có rất nhiều ngã tư có đèn giao thông, cho nên thời gian mà người đi trên đường tốn không đổi (do có đi nhanh hơn thì vẫn phải chờ đèn ở ngã tư – hệ thống đèn được thiết kế hoàn chỉnh để thời gian của mỗi người là như nhau). Giả sử người ta luôn cần 45 phút để đi hết đoạn đường này.

Bình thường, hai đoạn đường này không có đường nối liền A và B. Tổng số người cần di chuyển là 4000 người.

Xem hình vẽ dưới đây để rõ hơn về mô hình:

ecoblader braess

Trong trường hợp bình thường, do hai đoạn đường này làm người đi đường mất thời gian bằng nhau, cho nên 4000 người cần di chuyển sẽ chọn ngẫu nhiên giữa hai con đường. Do lựa chọn là ngẫu nhiên, nên số người đi mỗi con đường sẽ chia đều, tức là 2000 người chọn con đường phía trên và 2000 người chọn con đường phía dưới. Khi đó, thời gian của mỗi người để hoàn thành từ START đến END là (2000/100) + 45 = 65 phút.

Một ngày nọ, chính quyền quyết định xây một con đường nhỏ nối liền hai điểm A và B. Thời gian để người tham gia lưu thông di chuyển từ A đến B và ngược lại là rất nhỏ (xem như bằng 0). Chính quyền và người dân cho rằng, nhờ con đường nối A và B này mà thời gian di chuyển sẽ được rút ngắn. Nhưng… họ đã lầm…

Do được phép di chuyển từ A đến B, nên một người tham gia lưu thông bình thường ở điểm start sẽ nghĩ: “bây giờ để đi đến nửa đường (khu A và B), đi đường START-B sẽ mất 45 phút, trong khi đường START-A chỉ mất tối đa 4000/100 = 40 phút. Như vậy mình sẽ đi đường START-A.” Vì ai cũng thấy rõ ràng đường START-A là nhanh hơn, nên ai cũng đi đường này, và mỗi người mất 40 phút để đi từ START cho đến nửa đường.

Đến khu vực nửa đường, họ lại nghĩ: “Bây giờ để đi đến END, đi đường B-END chỉ mất tối đa 4000/100 = 40 phút, trong khi đi A-END sẽ mất 45 phút. Như vậy đi đường B-END là lợi hơn.” Thế là mọi người dồn vào B-END mà đi, và họ mất thêm mỗi người 40 phút.

Như vậy, trong trường hợp có đường nối A-B, tổng thời gian của mỗi người sẽ là 80 phút chứ không phải 65 phút như ban đầu. Thậm chí, nếu có vài người chịu hi sinh, đi con đường không ưu tiên, thì tổng thời gian mà mỗi người phải mất cũng vẫn lớn hơn 65 phút. Thế là, con đường nối A-B giờ đây lại trở thành tội đồ, khiến tất cả mọi người chậm trễ hơn lúc đầu.

Bởi mới nói, không phải cái gì cũng cứ cải tiến, xây thêm là tốt. Dùng tiền mà không dùng đầu thì cũng chẳng khác phá hoại là bao.

PS: Bài này dựa trên Nghịch lí Braess. Ví dụ được nêu trên đây là ví dụ điển hình cho nghịch lí này.

Xem tiếp phần 2

6 COMMENTS

  1. Nếu xây một con đường khác từ Start > End thì sao. Nghịch lý thì đúng ! Ví dụ không sai nhưng câu kết luận đầu bài thì quả là có vấn đề

    • Hì . Đang tranh luận về vấn đ6è bài viết thôi, dĩ nhiên đoạn AB là phi lý nhưng thêm 1 con đường khác, tình hình sẽ dc giải quyết ( nếu con đường khác là khả thi)

    • Trong thực tế cũng có tình trạng xây thêm đoạn AB. Ví dụ như hai con đường song song hai bên bờ sông, người ta bắt đầu xây thêm chiếc cầu thì chiếc cầu này là đoạn AB rồi.
      Nếu bạn xây thêm một con đường cao tốc Start – End (có thời gian hao tổn là T/100 trên mỗi đoạn) thì mọi người sẽ đổ dồn vào con đường Start – End này mà đi theo tỉ lệ. Khi đó thì thời gian sẽ được rút ngắn đi chút ít (chỉ một chút ít thôi chứ không nhiều như kì vọng đâu). Lúc đó, chi phí Start – End rất lớn mà thời gian rút lại không đáng là bao.

    • Đồng ý phần dưới , phần trên nhé, vi65ec xây cầu qua sông sẽ tạo ra thế chữ H như bạn nói, nhưng bài viết trên con đường có dạng hình thoi và đoạn cần xây là đường chéo ngắn của nó
      Hai trường hợp này khác nhau. Nếu xây cầu mà không tiết kiệm được thời gian thì chả có CP nào xây cầu cả

    • Cái này là mô hình, dùng để áp dụng vào nhiều thực địa khác nhau. Bạn không nên lẫn lộn giữa mô hình và thực địa.
      Nếu mình chuyển kiểu trình bày mô hình từ hình thoi sang hai đoạn thẳng nằm trên hai đường song song thì ý nghĩa vẫn không thay đổi.
      Ví dụ:
      Start—A—End
      Start—B—End
      Việc Start trùng nhau là có thể xảy ra (ví dụ như Start là một tòa nhà lớn nằm giữa hai con đường song song chẳng hạn).
      Còn về việc xây cầu mà không tiết kiệm được thời gian, thì khi lập mô hình, thêm vào phản ứng của mỗi người theo lý thuyết trò chơi mới biết được. Nếu kiểm tra không kĩ sẽ không lường hết hậu quả. Thông thường có một số dự án không được kiểm tra kĩ vẫn được kí duyệt đấy thôi.
      Việc này cũng khá giống với tình trạng lắp thêm hệ thống an toàn lại làm tăng số lượng tai nạn giao thông vậy.

Comments are closed.