Quá nhiều tiền?

0
1414

Tin tức về việc Apple có nhiều tiền hơn chú Sam đã trở thành một đề tài tương đối nóng và được đem ra làm ví dụ trong các lớp học về Tài chính mà tôi tham dự. Khi cả hai ông thày khả kính của các môn Corporate Finance* và Managerial Finance** đều tuyên bố rằng Steve Jobs đáng bị sa thải vì để quá nhiều tiền nhàn rỗi, thì tôi tin chắc rằng Steve Jobs đúng là chả biết quái gì về tài chính hết.

Quản trị tài chính theo lý thuyết

Lập luận của hai ông thầy tôi không phải là không có cơ sở. Nếu một công ty làm ăn có lãi mà không chịu trả cổ tức cho nhà đầu tư thì điều đó không những là vô đạo đức mà còn trực tiếp làm giảm giá trị của doanh nghiệp. Rốt cuộc thì ai muốn đầu tư vào một công ty mà, theo Steve Jobs, “sẽ không cân nhắc đến việc trả cổ tức” ?

Hay, theo các công thức mà sách tài chính thường dạy:

Giá trị thực của cổ phiếu = tổng giá trị hiện tại của dòng tiền trong tương lai

Nếu dòng tiền (cổ tức) bằng không thì giá trị của cổ phiếu cũng bằng không, và việc người ta mua cổ phiếu chỉ đơn thuần là hoạt động đầu cơ dựa trên “niềm tin.”

Nhiều nhà đầu tư như Einhorn, người đang kiện Apple vì không trả cổ tức, tin rằng nếu Apple chia sẻ lợi nhuận của mình với cổ đông thì tỷ suất sinh lời (ROC) sẽ tăng lên. Einhorn còn đưa ra con số tăng trưởng lên đến $50 một cổ nếu Apple trả $47 tỷ cổ tức dưới dạng cổ phiếu ưu đãi. Lập luận này được chia sẻ bởi nhiều chuyên gia tài chính chứng khoán, dù họ không đưa ra số liệu cụ thể về giá trị tăng trưởng kỳ vọng.

Trong một bài viết trên tờ Business Week, Larray Popelka – CEO của GameChanger, một công ty tư vấn sáng tạo công nghệ – cho rằng dự trữ quá nhiều tiền còn có thể khiến Apple lún sâu vào các vụ mua bán sáp nhập thiếu cân nhắc dẫn đến thiệt hại cho tổng hoạt động đầu tư. Trong quá khứ nhiều công ty công nghệ khác cũng tích trữ tiền mặt và cuối cùng lãng phí vào những phi vụ mua bán vô ích: đó là eBay với vụ mua lại Skype với giá $2.6 tỷ và cuối cùng phải bán tháo sau 4 năm làm ăn bết bát, Microsoft với vụ aQuantive, Quaker Oats với vụ Snapple, HP với Compaq, 3Com, Palm, EDS,… và hầu hết những thương vụ này đều thất bại.

Vậy phải chăng tích trữ tiền mặt luôn là một chiến lược sai lầm?

Không hẳn thế, vì Apple là một trong những trường hợp đặc biệt mà mọi lý thuyết sách vở đều không thể áp dụng được. Trong nhiều trường hợp, động cơ khiến doanh nghiệp trả cổ tức là để chứng minh với giới đầu tư về mức độ hiệu quả của mình – điều mà Apple đã chứng minh quá rõ bằng những con số ấn tượng. Steve Jobs từng chia sẻ với tạp chí Fortune rằng ông coi việc trả cổ tức hay mua lại cổ phiếu để làm hài lòng các nhà đầu tư chỉ là một hình thức hối lộ chứ không có ý nghĩa gì đối với công ty.

Hơn nữa, việc dự trữ tiền còn có tác dụng đề phòng rủi ro trong tương lai. Dù đang nắm thị phần áp đảo trên thị trường điện thoại thông minh và ngồi trên một đống tiền mặt khổng lồ, Apple vẫn không quên rằng 15 năm trước họ đã từng đứng trên bờ vực phá sản và phải cậy đến số tiền cứu hộ $150 triệu từ Microsoft mới tồn tại được đến ngày hôm nay. Chẳng ai nghĩ rằng Apple ngày nay sẽ có lúc phá sản, nhưng khả năng thiếu hụt nguồn vốn vẫn hiện diện, và nếu điều đó xảy ra đúng vào lúc Apple đang cần đầu tư vào một sản phẩm chiến lược thì vị trí độc tôn của công ty sẽ bị lung lay.

ecoblader giá cổ phiếu apple

Quả thực, việc duy trì vị thế độc tôn là mục tiêu hàng đầu trong chiến lược dự trữ tiền mặt của Apple. Điều này được khẳng định qua một bài viết giấu tên đăng trên Quora và sau đó được PC Magazine nhận định rằng người viết “thấu hiểu Apple tường tận đến đáng kinh ngạc”. Bài viết tiết lộ rằng việc nghiên cứu chế tạo ra một công nghệ mới là cực kỳ tốn kém, và việc đưa công nghệ đó vào sản xuất đại trà còn tốn kém kinh khủng hơn thế nhiều, trong khi lợi nhuận thu được chỉ bắt đầu hòa vốn sau một thời gian dài. Apple luôn dự trữ sẵn một lượng vốn khổng lồ để bất cứ khi nào cần cũng có thể tung ra thâu tóm công nghệ mới và đưa vào sản xuất với số lượng lớn, để đối thủ cạnh tranh dù có muốn copy cũng không thể làm nhanh và rẻ như Apple.

Một lý do nữa khiến Apple không trả cổ tức, mặc dù điều này chỉ có lợi cho chính nhà đầu tư, là vì ở Mỹ cổ tức bị đánh thuế hai lần. Lợi nhuận của công ty bị đánh thuế một lần (với Apple thuế suất sẽ là 35%), sau đó khi lợi nhuận này được phân bổ thành cổ tức, nhà đầu tư sẽ phải trả thuế thu nhập (từ 10-35%) hoặc thuế cổ tức (từ 5 đến 15%), trong khi nếu tiếp tục đầu tư, số tiền đó sẽ không bị tính thuế cho đến khi nhà đầu tư bán cổ phiếu của mình đi và trả thuế lợi tức tư bản. Trong trường hợp nhà đầu tư không bán mà chuyển nhượng cho người trong gia đình dưới dạng thừa kế, họ sẽ không bị đánh một xu thuế nào.

Lợi ích tính thuế của việc trì hoãn trả cổ tức cho thấy mục đích của những cổ đông đang đòi hỏi Apple chia sẻ lợi nhuận có lẽ không phải ở giá trị cổ tức mà họ nhận được, mà chỉ là một hình thức đẩy giá cổ phiếu lên để thu lời (hoặc chốt lỗ) qua hoạt động đầu cơ mà thôi, nhất là khi mà cổ phiếu của Apple đang tuột dốc nhanh chóng kể từ sau iPhone 5.

Nếu Apple ngày nay đã học được bài học từ chính mình năm 1985 và có những bước đi sáng tạo nhưng trung thành với đường lối của Steve Jobs, thì không có gì để nghi ngờ rằng họ sẽ tiếp tục tích trữ tiền mặt của ngày hôm nay cho những đột phá của ngày mai.

* Corporate Finance: Tài chính Doanh nghiệp

** Managerial Finance: Quản trị Tài chính

Nguồn tham khảo:

http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2388591,00.asp
http://www.quora.com/Apple-Inc-2/What-would-be-a-good-use-of-Apples-110-2+-billion-in-cash
http://www.businessinsider.com/the-legacy-of-steve-jobs-how-he-took-apple-from-near-bankruptcy-to-billions-in-13-years-and-changed-the-world-2011-10
http://www.businessweek.com/articles/2013-02-26/too-much-cash-isnt-good-for-apple#r=blg-s

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.