Home Quản trị Công ty là gì?

Công ty là gì?

0
Công ty là gì?

Tại Quora, một thành viên đã hỏi: “Tại sao chúng ta lại cần phải có công ty, thay vì làm việc trực tiếp một đối một?”. Một câu hỏi được xem là khá bình thường, nhưng có ý nghĩa rất lớn. Hiểu rõ được bản chất của một công ty chính là điều kiện cần để bất kì ai muốn thành công trong ngành đầu tư chứng khoán. Câu hỏi này đã được nhiều người nhiệt tình trả lời, trong đó, câu trả lời ngắn gọn và dễ hiểu nhất là của Balaji Viswanathan. Chúng ta sẽ tìm hiểu ý tưởng của Balaji dưới đây.

Người ta cần thành lập công ty bởi vì hầu hết những thứ ta dùng ngày nay quá phức tạp để một người có thể sản xuất nổi. Dưới đây là vài tóm tắt những tư tưởng của Coase và các nhà kinh tế học khác, những người đã bỏ cả đời mình nghiên cứu về vấn đề này.

Thử xét trường hợp Steve, người có ý tưởng về một chiếc điện thoại mới. Bạn nghe ý tưởng thì rất là thích cái điện thoại này. Nhưng để có điện thoại, Steve cần làm một số thứ để có điện thoại cho bạn dùng:

  • Steve cần một lượng vốn lớn mà một người không thể có nổi. Một cái dự án R&D về iPhone tốn cả hàng tỉ USD chi phí (chưa nói đến những vấn đề khác về sản xuất, marketing,…).
  • Steve cần một số lượng nhân công lớn để nghiên cứu, phát triển và bán hàng (còn gọi là lao động). Nếu bạn đã từng tổ chức một sự kiện nào đó, bạn chắc chắn sẽ nhận ra rằng quản lí lao động là cực khó. Ai cũng có ý kiến riêng, và ta phải hướng họ tới cùng một mục tiêu, đồng thời sử dụng họ một cách có hiệu quả. Để làm được việc này, ta cần phải lập một công ty.
  • Steve cũng cần một thứ gì đó khiến người ta tin tưởng ông trước khi rút ví trả tiền. Bạn có thể chẳng biết gì về các nhà lãnh đạo của Coca Cola, nhưng khi bạn thấy một chai Coke, lại nhằm lúc đang khát nước, thì bạn sẽ mua ngay (vì tin rằng nó sẽ làm bạn hết khát, lại ngon lành). Đó là thương hiệu. Thứ này còn giúp ta tin rằng ta có thể tìm lại và đổi trả hàng được nếu hàng bị lỗi, ngay cả dù cái gã trực tiếp bán hàng cho ta đã bị đuổi việc từ đời kiếp nào rồi.
  • Dù Steve đã qua đời, bạn vẫn có thể mua iPhone, chất lượng chẳng kém gì cái iPhone lúc Steve còn sống. Thứ này được gọi là sự kế thừa. Hãy nhìn quanh mà xem, rất nhiều sản phẩm bạn đang dùng là của các công ty có tuổi đời rất lâu rồi – cả 5 thế hệ chứ chẳng ít (Coke, IBM, P&G, Unilever,…).
  • Một tổ chức cần phải quy chuẩn hóa một chuỗi các hoạt động cần thiết để có thể sản xuất được sản phẩm tốt nhất với chi phí thấp nhất. Tương tự như tập nhảy vậy. Mỗi bài nhảy có một chuỗi các bước, và bạn càng luyện tập nhiều, bạn sẽ càng nhảy tốt. Đó được gọi là các quy trình. Các quy trình là thứ cốt lõi tạo nên sự hiệu quả của một tổ chức.

Tóm lại:

Công ty = Vốn + Lao động + Thương hiệu + Sự kế thừa + Quy trình

Các công ty, có thể nói, là những con quá vật khổng lồ làm nhiều vụ xử lí hàng tấn những công việc phức tạp nằm trên đường đi của nó.

(Và 5 vấn đề trên là lí do khiến công ty ra đời.)

Lời bình: Câu trả lời của Balaji đã bao quát hầu hết những ý tưởng chính xoay quanh bản chất của một công ty, theo cách tiếp cận về tài sản (những thứ công ty có mà cá nhân không thể có được). Đây là cách tiếp cận dễ dàng nhất đối với những người không chuyên sâu. Tuy nhiên, ngoài những lí do về tài sản, còn có những lí do khác về mặt pháp lí và lợi thế cạnh tranh, khiến cho chúng ta phải lập công ty. Các vấn đề này sẽ được trình bày rõ ràng hơn ở những bài viết tiếp theo.