“Công ty tôi chỉ tuyển người giỏi nhất”

1
7857

Đã bao nhiêu lần bạn nghe mấy công ty bảo là họ chỉ tuyển người giỏi nhất rồi? Giỏi nhất của giỏi nhất ấy. Top của top ấy. Rõ ràng, chỉ cần giỏi toán một chút, bạn sẽ thấy mấy công ty này toàn ảo tưởng. Làm gì có nhiều người “giỏi nhất” dữ vậy. Thực ra, các công ty ấy muốn nói là họ sẽ tuyển người “giỏi nhất” trong số những người nộp đơn vào thôi. Sự thật trần trụi sau lời hoa mỹ chính là như vậy. Đa phần công ty tầm thường tuyển theo cách đó. Những công ty đặc biệt hơn thì tuyển người để tạo nên một team giỏi nhất, chứ không phải là tuyển ứng viên giỏi nhất khi đứng riêng lẻ.

Do không nhìn được sự khác biệt giữa “người giỏi nhất nộp đơn ứng tuyển” và “người giỏi nhất” nên nhiều công ty đã tự làm lóa mắt mình bằng những tuyên ngôn hoành tráng như trên.

Và mọi thứ bắt đầu buồn cười hơn khi các công ty tự giới hạn nguồn tuyển ứng viên bằng các điều kiện lọc vớ va vớ vẩn. Ví dụ như “phải ở Thành phố Hồ Chí Minh” hay “phải có trên 3 năm kinh nghiệm” hay “bằng đại học loại giỏi ở trường trọng điểm” chẳng hạn. Thực tế là: Những người giỏi nhất không phải ai cũng ở Thành phố Hồ Chí Minh. Người giỏi nhất không phải ai cũng bỏ bao nhiêu năm tháng làm việc trong môi trường giống như công ty của anh đang làm. Và rõ ràng không phải ai giỏi cũng tốt nghiệp ngon lành ở trường ngon lành.

Bạn có biết những người giỏi nhất mà tôi từng gặp và làm cùng có điểm gì chung không? KHÔNG GÌ HẾT! Họ không có điểm chung nào cả, và dĩ nhiên không phải ai cũng đáp ứng hết các điều kiện tuyển ứng viên của các công ty để có cơ hội ngồi phỏng vấn trực tiếp với ông giám đốc.

Những người giỏi nhất thường giỏi nhất vì họ không phải là người thuộc dạng điển hình. Họ không giống những người thường mà bạn biết, vì họ tiếp cận vấn đề với góc nhìn khác biệt, từ đó cho họ nhiều hiểu biết khác thường so với cách mà mọi người đều làm (cho nên không thể dùng điều kiện thông thường để sàng lọc họ được!).

Nhưng mà dù cho có điều kiện nào đó có thể lọc ra người “giỏi nhất” thì cũng không dùng được. Lí do là thế này: Thứ nhất, “giỏi nhất” tùy thuộc vào hoàn cảnh. Một người có thể rất giỏi ở môi trường này, nhưng vào môi trường khác lại chẳng làm được gì. Kĩ năng khiến họ thành bá chủ ở trò chơi này có thể lại là nhược điểm khi họ bắt tay vào làm một công việc khác. Thứ hai, cho dù ta có tập hợp được một nhóm toàn những ngôi sao, thì nhiều khả năng là nhóm này sẽ chả đi tới đâu. Những nhóm chứa toàn những người giỏi nhất sẽ có quá nhiều điểm đặc biệt mạnh mẽ tới nỗi những “đầu kéo” này sẽ kéo nhóm ra những hướng hoàn toàn đối nghịch, khiến nhóm bị “ngũ mã phanh thây.” Lắm thầy thiếu thợ thì đằng nào cũng chết.

Tuy nhiên, đây mới là điểm quan trọng nhất mà tôi muốn nói: Khi nói “tuyển người giỏi nhất,” công ty đã đặt nhiệm vụ “giỏi nhất” lên vai từng nhân viên, thay vì chính họ phải gánh chịu trọng trách này. Với công ty chỉ tuyển người “giỏi nhất,” nhiều khả năng là họ sẽ chỉ tập trung vào việc tuyển và níu giữ người giỏi, thay vì đào tạo người giỏi cho chính mình (vì nếu nhân viên đã là giỏi nhất, thì họ không cần đào tạo nữa, vì ai sẽ giỏi hơn người giỏi nhất để đào tạo họ đây?).

Những loại công ty tuyển kiểu ấy thường là các công ty lớn, hay “công ty khởi nghiệp” với văn hóa kiểu trưởng giả học làm sang, chuyên bắt chước phong cách của các công ty khởi nghiệp trong phim.

Nói gì thì nói, có tinh thần là tốt, nhưng chính các công ty lẫn nhân viên và ứng viên cần nhìn nhận rõ ràng, những thứ mình tuyên bố là cái lý tưởng mình muốn, hay là cái mà thực sự mình đang nhắm đến. Nếu lẫn lộn, thì tự tay ta sẽ nhấn đầu mình xuống vũng bùn…

Lời bình: Tuy tác giả chỉ nói về tuyển dụng, nhưng ý nghĩa của bài viết còn vươn xa ra khỏi công việc cụ thể này. Đa số công ty (và cả cá nhân) thường nói nhiều về điều mình mơ ước đến nỗi ảo tưởng rằng thứ mình mơ ước là sự thật. Bạn có thể nói rằng mình là người giỏi, rằng công ty mình có văn hóa startup thoải mái và đang xây dựng những thứ thay đổi thế giới, nhưng cần đủ tỉnh táo để nhận ra cái nào là thật, và cái nào là mơ ước.

Thế giới này là thật. Tỉnh dậy đi.

1 COMMENT

  1. Nếu là nhà tuyển dụng, họ sẽ có một cái nhìn khác và câu trả lời khác cho câu hỏi: “Công ty tôi chỉ tuyển người giỏi nhất?” Có thể liệt kê những ý sau đây:

    Thứ nhất là, quản trị rủi ro. Một công ty vận hành như một cỗ máy với rất nhiều chu trình quản lý. Khi đưa vào một mắc xích lỗi hay chi tiết lỗi, cỗ máy ấy nhiều khả năng vận hành không tối ưu. Và có rất nhiều hệ quả không kiểm soát được hay chưa từng xảy ra từ việc máy hoạt động không tối ưu. Tuyển một thành viên mới có CV đẹp hợp với các tiêu chuẩn giỏi “nhất” của công ty cũng là một cách để công ty quản trị rủi ro khi tuyển dụng. Khả năng thành công trong môi trường mới cao hơn, mà thất thoát xảy ra cũng sẽ bớt nghiêm trọng hơn khi người mới chưa thích nghi được công việc. Ví dụ D.Beckham không thể giúp Real Mardrid đoạt được nhiều Cup, nhưng vẫn bán được nhiều áo đấu nhất cho câu lạc bộ. 🙂

    Thứ hai, xem việc tuyển dụng cũng như một cách làm thương hiệu. Khẩu hiệu “Chỉ tuyển người giỏi nhất” mang tới rất nhiều hình ảnh tích cực và điểm cộng cho thương hiệu công ty với rất nhiều bên liên quan: khách hàng, người xin việc, nhà cung ứng, nhà tài trợ, chủ đầu tư,… Chính sách Galastico muôn đời của Real có cái lý trong thực tiễn kinh doanh cả thôi.

    Thứ ba, quản trị thời gian. Xem xét một hồ sơ có nhiều điểm cộng phù hợp cái gọi là “giỏi nhất” rõ ràng là giúp nhà tuyển dụng tiết kiệm đáng kể thời gian lọc hồ sơ, đồng thời tăng khả năng tuyển được người tài. Trong thị trường nhân lực, người giỏi nhất có thể xem như là một cô gái đẹp lắm chàng trai theo đuổi, hay là một chàng trai duy nhất ở Tây Lương Nữ Quốc. Nếu không nhanh tay thì công ty bạn nhiều khả năng trở thành bại tướng trong cuộc chơi. Man City mất R.Giggs về tay M.U hay Wenger chậm trễ rước Ronaldo khi Sir Alex tiếp cận. Cám ơn trời đất, nhờ thế Man.Utd sỡ hữu những tài năng kiệt xuất thống trị nước Anh.

    Thứ tư, ROI và thời gian hoàn vốn. Trong thực tế, phần lớn, người có kinh nghiệm làm việc và lý lịch làm việc xuất sắc trong ngành sẽ giúp công ty nhanh chóng đạt lợi thế kinh doanh hơn so với đào tạo tài năng trẻ. Trong một giải đấu bóng đá, câu lạc bộ vẫn có thể trụ hạng hay đạt thứ hạng trong top khi theo đuổi chiến lược đào tạo tài năng trẻ. Nhưng trong cạnh tranh doanh nghiệp, tên tuổi và kết quả kinh doanh doanh nghiệp sẽ trở thành dĩ vãng khi họ mất quá nhiều thời gian đào tạo ra một đội ngũ để thi đấu với đối thủ.

    Và còn muôn vàn lý do để bảo vệ cho cái quan điểm của nhà tuyển dụng “Công ty tôi chỉ tuyển người giỏi nhất”.

    Tất nhiên, có nói đi thì có nói lại. Khi tuyển dụng, doanh nghiệp cũng cần phải linh hoạt. Quá cứng nhắc, sẽ mất mất rất nhiều thứ mà chủ bài viết đề cập đến. NGỌC TRONG ĐÁ thì rất ít, và cũng chính vì thế nó rất đắt tiền. Trong môi trường cạnh tranh đầy khốc liệt hiện nay, không nhiều công ty có khả năng đưa ra và thực thi CHÍNH SÁCH QUẢN TRỊ NHÂN SỰ tốt. Vì vậy mà, điệp khúc “Chỉ tuyển người giỏi nhất” sẽ còn lặp lại dài dài. Chỉ có một nghịch lý luôn tồn tại, tốc độ TĂNG LƯƠNG và KHẢ NĂNG CHI TRẢ LƯƠNG tỷ lệ nghịch với điều doanh nghiệp mong muốn.

    THÔI THÌ, xem giải ngoại hạng anh kiếm tiền siêu hạng như thế nào để thu hút và trả lương cho tài năng có khi ngộ ra được một ít.

LEAVE A REPLY

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.