Làm sao để tìm được đam mê?

2
21651

Chúng ta quá tin vào một đấng quyền năng gọi là ‘đam mê.’ Ta cứ gào lên: “Ước gì mình tìm thấy đam mê. Nếu mà tìm được đam mê thì thật là hạnh phúc!”

Vâng, đam mê là có thật, và đầy quyền năng. Nhưng hầu hết mọi thứ ta nghĩ về đam mê, rằng phải tìm kiếm nó thế này thế kia, hầu như sai hết.

Quy luật đam mê 1: Đam mê đến từ thành công

Mọi cảm xúc của ta đều có lý do rõ ràng. Ta thấy đói là để không bị chết đói. Ta thấy no là để khỏi bị nổ tung cái bao tử. Và ta thấy đam mê là để tập trung sức lực vào những điều ta cần làm nhất.

Giả dụ ta bắt đầu học lớp khiêu vũ. Ta thấy nó dễ; thấy mình học giỏi hơn những người khác, và nhanh nữa. Sự phấn khích dâng trào đó chính là niềm đam mê của ta. Niềm đam mê đó thôi thúc ta đến lớp nhiều hơn, cải thiện kỹ năng, và phát huy các điểm mạnh của mình.

ecoblader tìm đam mê 2

Kẻ thù của đam mê là sự nhụt chí. Nếu ta lúc nào cũng phải vật lộn với cái gì đó, thì sẽ không bao giờ mê nổi. Ta tìm cách tránh phứt nó đi, và bảo đảm chẳng bao giờ ta khá lên được.

ecoblader tìm đam mê 3

Hầu như ai cũng hiểu cái vụ này lộn ngược. Họ nghĩ rằng ta phát hiện ra đam mê, rồi nhờ đam mê mà giỏi. Thực ra thì ta thấy mình giỏi trước, rồi mới mê. Đam mê nó đến từ thành công.

Quy luật đam mê 2: Tuổi thơ là nơi đam mê sinh ra để lụi tàn

Theo lý thuyết thì thời thơ ấu chứa đựng cơ hội tuyệt vời để thử mỗi thứ một chút, tìm thấy tài năng của mình, và cùng với nó là niềm đam mê.

Nhưng nghĩ một chút thì thấy hệ thống giáo dục chẳng hề cho ta cơ hội đó. Này nhé, nhà trường cho ta thử 20 môn học, xếp hạng ta so với hàng ngàn đứa trẻ khác. Cách đó không êm. Về bản chất, hầu hết trẻ em có khả năng ở quanh mức trung bình. Học hành tiến bộ bao nhiêu không quan trọng, vì người ta cần cảm thấy mình đặc biệt, rằng mình giỏi hơn những người xung quanh, thì mới đam mê. Hãy nhìn rõ sự thật này: khi ta cố gắng học để lên cấp cao hơn, thì về bản chất, mức trung bình của mỗi cấp cũng nâng lên (và cuối cùng hầu hết mọi người trong chúng ta sẽ luôn nằm ở nhóm trình độ “trung bình” của từng cấp)! (Nói cách khác, nếu bạn học giỏi toán ở lớp bình thường, bạn được vào lớp chuyên. Nếu vẫn giỏi, bạn được vào đội tuyển toán. Đến lúc sức bạn không cố nổi và rơi vào nhóm trung bình của đội tuyển, bạn sẽ mãi ở đó và cảm thấy mình là một kẻ “tầm thường”!)

ecoblader tìm đam mê 4

Giả dụ bạn là một trong những người may mắn, và đang đứng đầu lớp toán của mình. Hệ thống giáo dục sẽ tiếp tục tăng độ khó cho đến khi bạn không còn là người đặc biệt nữa. Thậm chí nếu bạn thực sự là người giỏi, thì chỉ cần bạn cảm thấy mình không còn giỏi nữa, rằng mình nằm ở nhóm người trung bình, thì niềm đam mê của bạn cũng biến mất tiêu.

Đó là nếu ta may mắn. Còn nếu đam mê của ta là về nghệ thuật thì sao? Từ khi ta còn nhỏ, niềm đam mê ấy có thể gặp trở ngại do xã hội xem thường. Cha mẹ bảo: “Kiếm sống bằng nghề vẽ khó lắm con ơi! Anh họ của con học kỹ thuật ra và đang sống rất tốt kìa, sao con không bắt chước theo đi?” Vậy là ta bỏ đam mê sang một bên, và để nó lụi tàn.

Trong hàng tỷ người, rõ ràng không phải ai cũng có thể là người xuất chúng trong các môn học trên lớp. Nếu như tài năng của ta lại là diễn thuyết, khiêu vũ sáng tạo, hay bình luận trò chơi điện tử trên YouTube (có thể bạn muốn google “PewDiePie”) thì sao đây? Chả có tài năng nào mà tôi vừa kể nằm trong chương trình học trên trường đâu.

Vì vậy mà khi lớn lên ít ai có được một niềm đam mê thực sự.

Quy luật đam mê 3: Có thể tạo ra đam mê

Bạn nên biết rằng, những người thành công nhất trong cuộc sống ít ai lấy niềm đam mê dễ như kiểu lấy sách từ trên kệ xuống.

ecoblader tìm đam mê 5

Thực ra, có nhiều người trong số những vị thành công nhất trên thế giới đã bỏ ngang việc học. Không phải vì họ đần độn – mà vì họ tìm thấy các lĩnh vực khác mình có kỹ năng hơn nhưng trường học không nhận ra.

Họ đã tạo ra niềm đam mê cho chính mình.

Chỉ một số người hiếm hoi nổi trội được trong các lĩnh vực mà họ đã học trên trường lớp từ nhỏ. Và nếu bạn muốn trở thành kẻ đứng đầu trong “thị trường cạnh tranh” đó, thì về cơ bản, bạn phải cạnh tranh với tất cả những người trên thế giới đã và đang đi học. Quá nhiều cạnh tranh, và rất khó để vượt lên trên họ.

Nhưng nếu nhìn ra bên ngoài cái thị trường cạnh tranh ngột ngạt đó, ta sẽ thấy ít cạnh tranh và nhiều lựa chọn hơn. Và đây là cách ta tìm thấy niềm đam mê:

Cách 1: Tạo ra cái mới

Khi tạo ra một cái gì đó mới, tức là ta đang phát minh ra cái gì đó để đam mê.

Ta có thể thiết kế mẫu đệm ngồi mới lạ, viết truyện Batman, hoặc mở một tài khoản mạng xã hội để kiểm chứng các thông tin trên mạng chẳng hạn.

ecoblader tìm đam mê 6

Những thứ mới tương đối ít bị phản bác. Bằng cách tạo ra một cái mới, ta đã nâng khả năng trở thành người đặc biệt lên cao hơn.

Bây giờ, quan trọng là phải lưu ý: nếu đi theo con đường này, đừng vi phạm Quy luật đam mê 1: Đam mê đến từ thành công. Vì vậy, nếu tài khoản mạng xã hội kể trên sau một năm mà chỉ có 5 người theo, thì có lẽ ta sẽ không đam mê nó lắm. Nếu mà có 5 triệu người xem, thì ta đã bỏ việc từ lâu rồi. Ta phải tìm thấy thành công để nạp nhiên liệu cho đam mê của mình.

ecoblader tìm đam mê 7

Nhưng ít nhất ta cũng đã cải thiện đáng kể cơ hội của mình, bởi vì sự cạnh tranh của ta là rất nhỏ. Trên trái đất này chỉ một nhúm người dám thử một cái gì đó mới. Và ta có thể nằm trong số ít đó. Chỉ cần ta dám bắt đầu.

Ta thấy rõ mô hình này từ những vĩ nhân trong lịch sử. Một học sinh tên là Mark không hề định làm lập trình viên vĩ đại nhất thế giới. Tuy nhiên, anh bắt đầu xây dựng các trang web hấp dẫn, và thấy mình đặc biệt giỏi món này bởi vì những lập trình viên giỏi hơn hiếm khi dám thử. Thí nghiệm nhỏ của anh đã trở thành Facebook như vậy đó.

Cách 2: Dẫn dắt một xu hướng mới

Một lĩnh vực càng lâu năm và ổn định thì càng khó cạnh tranh. Hàng triệu người đã ở đó trước ta, và như đã nói khả năng ta nổi trội trong lĩnh vực này càng thấp thì khả năng đam mê càng thấp.

Nhưng luôn có một giới tuyến mới được sinh ra, nơi mà tất cả những người khác chẳng biết gì, và trong thế giới mới mà con người vẫn còn mù mờ đó, thì xứ mù anh chột làm vua.

ecoblader tìm đam mê 8

Giả dụ giờ đang là năm 2005, ta là một thiếu niên bắt đầu làm video trên YouTube. Ta có một lượng người xem khiêm tốn, nhưng lượng người xem tăng dần kích thích ta. Đến lúc thế giới ‘người trưởng thành’ nhận ra YouTube là một kiểu làm ăn lớn với 4 tỷ lượt xem mỗi ngày, thì ta đã trở thành một bậc thầy đầy đam mê của một nghề vô giá.

Không phải tưởng tượng đâu. Có cả núi cư dân YouTube rất thành công, hầu hết bắt đầu bằng cùng một cách: trước người khác. Các blogger, rapper, và nhà thiết kế trò chơi điện tử đầu tiên cũng tương tự như vậy.

Nếu ta có thể tìm thấy một cái mới đang phát triển nhanh, và học hỏi các kỹ năng trong lĩnh vực này sớm, ta sẽ thấy quá dễ để nổi trội vì thiếu sự cạnh tranh. Và ngay tại đó, đam mê xuất hiện.

Cách 3: Kết hợp những cái tầm thường

Một hạn chế của giáo dục là nó được thiết kế để thu hẹp các kỹ năng của ta. Giáo dục thường tìm kiếm cái giỏi nhất, và dúi cái giỏi đó cho các cô cậu học sinh suốt ngày vật lộn với nó. (Nghĩ đi, nếu bạn nổi trội môn toán, thì bạn sẽ được vào lớp chuyên toán và suốt ngày cày bừa với bất đẳng thức và xác suất thống kê.)

ecoblader tìm đam mê 9

Vấn đề là về bản chất, chúng ta không thể là người giỏi nhất trong một lĩnh vực nào, nhưng có thể khác thường khi kết hợp nhiều lĩnh vực.

Giả dụ ta là một họa sĩ trung bình, có óc hài hước đúng mực. Ta sẽ không hy vọng gì nhiều với cái bằng mỹ thuật, và chẳng có môn ‘hài hước’ để học. Nhưng ta có thể là một họa sĩ hoạt hình hay họa sĩ tranh biếm họa đáng nể.

Hoặc lấy ví dụ một sinh viên kinh tế trung bình, với một ít khả năng lập trình và các kỹ năng bán hàng đúng mức. Ta sẽ ngạc nhiên thấy rằng người đó rất thích hợp để làm chủ những người khác dù người khác giỏi hơn trong từng lĩnh vực riêng lẻ.

Những người thành công nhất hầu như không bao giờ chỉ nhờ vào một kỹ năng riêng lẻ. Đó là sự kết hợp các kỹ năng, không cần phải là kỹ năng đặc biệt, nhưng họ đã làm sự kết hợp đó thành đặc biệt. Steve Jobs không phải là kỹ sư, cũng không phải nhân viên bán hàng, nhà thiết kế hay kinh doanh giỏi nhất thế giới. Nhưng ông là người duy nhất đủ giỏi ở tất cả những mặt này, và đan kết lại với nhau thành một thứ vĩ đại hơn hẳn.

Đây là con đường cuối cùng để tìm kiếm niềm đam mê: kết hợp các kỹ năng thành một cái gì đó có giá trị hơn. Hãy nhớ rằng, đam mê đến từ thành công. Nếu một sự kết hợp mới cho ta kết quả tốt hơn, thì ngay tại đó có thể chính là nơi niềm đam mê đang trú ngụ.

Tại sao đam mê lại quan trọng?

Đam mê rất hấp dẫn, bởi về bản chất, đam mê xuất phát từ niềm tin rằng ta đặc biệt giỏi một cái gì đó. Nói cách khác, đam mê là một cách nói rất nghiêm túc rằng: “Dù sao thì mình cũng ngon lành đấy chứ!”

ecoblader tìm đam mê 10

Đam mê sẽ thuyết phục mọi người theo ta. Nó sẽ thuyết phục mọi người tin ở ta. Nhưng quan trọng nhất, đam mê sẽ thuyết phục chính bản thân ta. Đam mê là một cảm xúc đặc biệt, khiến ta phát điên và làm việc hùng hục như trâu, bởi vì bộ não của ta tin rằng đam mê có thể làm rung chuyển thế giới. Giống như tình yêu, đam mê là một cảm giác xứng đáng để lao theo.

Và cũng giống như tình yêu, những gì chúng ta đam mê là rất quan trọng, không thể để mặc cho số phận được. Nếu ta chưa tìm thấy niềm đam mê của mình, thì hãy tạo ra những cái mới, dẫn dắt những xu hướng mới, và kết hợp những bộ kĩ năng mới.

Và nhớ, đừng có bao giờ ngưng tìm kiếm.

2 COMMENTS

LEAVE A REPLY

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.