Chiến lược của Tim Cook: Đằng sau bề ngoài thảm bại

3
15725

Hắn nhìn thằng bạn. Thằng bạn hắn đang hả hê lắm như vừa trúng quả, miệng mồm nói không ngớt, cười không nguôi đến nỗi văng vài giọt nước vào mặt hắn.

Chả là nó mới đọc được bài báo bình luận về việc Tim Cook đã phá vỡ những thứ mà Steve Jobs đã gầy dựng như thế nào, nào là mất phong cách riêng, rồi cải tiến vớ vẩn. Thằng bạn hắn là dân anti Apple, nên nó mừng là dễ hiểu, nhất là khi hắn lại là một fan chính hiệu.

Nhưng thực ra, cả thằng bạn lẫn hắn đều không biết rằng về cơ bản, trò chơi mà Tim Cook phải đối mặt đã khác hoàn toàn thời Apple mới ra iPod và iPhone. Ông có những tài năng khác, công cụ khác, và đối thủ cũng hoàn toàn khác thời xưa…

Để biết được Tim Cook đang làm gì và đúng hay sai, hắn, thằng bạn và chính chúng ta phải giải quyết mấy vấn đề sau:

(1) Liệu các cải tiến của iPhone dạo gần đây có giá trị hay không?

(2) Liệu việc phát triển dựa vào mũi nhọn thiết kế có hiệu quả hay không, khi mà các “thánh copy” Trung Quốc cứ vài tháng là chôm ngay được mẫu mã?

(3) Trò chơi thực sự ở ngành này còn nằm ở phần cứng, hay đã chuyển sang phần mềm?

OK, ta hãy cùng bắt đầu nghiên cứu từng cái một…

(1) Liệu các cải tiến của iPhone dạo gần đây có giá trị hay không?

Dạo gần đây, các cải tiến của iPhone nói đúng ra không thực sự vượt trội như thời trước. Tuy nhiên, nó lại có giá trị lớn ở một phương diện khó quan sát hơn nhiều.

Thời trước, khi smartphone vừa mới xuất hiện, lượng dữ liệu mà Apple nắm trong tay là quá ít. Hơn nữa, đối thủ lúc đó là các hãng điện thoại mạnh về phần cứng (Blackberry là điển hình). Như vậy, để vượt lên trên, buộc phải dựa vào thiết kế đột phá: nếu anh vẫn giữ thiết kế “đầy hạt” như Blackberry, chắc chắn không thể vượt Blackberry. Điện thoại bàn phím số thì Nokia đang lãnh đạo. Lúc này, mạo hiểm là hợp lý, bởi nếu thua Apple cũng chẳng có gì để mất. Thế nên, Apple đi theo con đường mạnh về thiết kế, và đã thành công.

Tuy nhiên, thời nay đổi khác, Apple đang chiếm lĩnh và đi đầu xu hướng, trong tay lại nắm vô số dữ liệu người dùng. Nếu bạn là Tim Cook, bạn sẽ làm gì? Đúng rồi, thay vì mạo hiểm tung ra các mẫu điện thoại mang tính đột phá với rủi ro lớn, bạn nên sử dụng các dữ liệu người dùng để cải tiến. Và đó là thứ mà Apple đã làm. Hãy thử điểm qua vài cải tiến ở cả smartphone lẫn laptop, xem họ tư duy như thế nào:

– Laptop: Theo bạn, laptop của bạn hay hư hỏng nhất khi nào? Khi va đập, rơi vỡ. Chính xác. Vậy thì rơi vỡ như thế nào là thường xuyên nhất? Đây là một câu hỏi khó trả lời nếu chỉ bằng quan sát, nhưng lại dễ khi có dữ liệu hư hỏng từ người dùng gửi về. Một trong số những nguyên nhân rơi vỡ thường gặp nhất là… bạn đang dùng thì người khác (hoặc thú nuôi) đi ngang, đá trúng dây sạc điện, và giật cả cái máy rơi từ trên bàn xuống sàn. Biết được điều này, Apple đã giới thiệu loại dây sạc bằng nam châm MagSafe, có thể tự động rút ra khi có lực giật mạnh, tránh cho laptop khỏi rơi vỡ vì lý do lãng xẹt nhưng thường gặp như trên, tiết kiệm cho loài người biết bao nhiêu tiền bạc và sự bực dọc không cần thiết. Nếu chỉ đánh giá bề ngoài, liệu rằng ta có hiểu được giá trị của cải tiến “nhỏ nhoi” này? Đây là cải tiến xuất hiện từ năm 2006, nghĩa là từ thời Steve Jobs, và vẫn tồn tại ở thời nay. Ta sẽ xem một ví dụ mới:

– iPhone 7+: Ta sẽ dùng cách suy luận này để phân tích các cải tiến có vẻ nhỏ nhoi của iPhone 7+: chống nước và tai nghe không chuôi cắm. Theo bạn, chiếc iPhone dễ lên đường nhất khi nào? Chính xác, khi bị vào nước: Có thể bạn làm rơi khi đi trên đường mưa, đi tắm, có thể đang ngồi thì lũ bạn nghịch đổ nước vào bạn, có thể đang đi trên đường, chiếc xe chạy ngang làm nước văng vào người… Số lượng người làm hư hỏng iPhone do vào nước là không ít, đó là lý do vì sao tính năng chống nước được giới thiệu. Vậy còn tai nghe không chuôi cắm? Để chống thấm nước, cách tốt nhất là hạn chế các lỗ cắm càng ít càng tốt. Các lỗ cắm không cần thiết như tai nghe nên được loại bỏ vì lý do này. Dĩ nhiên sẽ có người khó chịu, nhưng không nhiều, lợi vẫn vượt xa hại.

Như vậy, ở thời điểm này, việc đột phá về thiết kế là không cần thiết (nếu có thì chỉ diễn ra trong phòng thí nghiệm). Apple đang dẫn đầu, không việc gì lại đột phá để đưa ra một chân trời mới cho… đối thủ của mình có cơ hội lật ngược thế cờ. Mặt khác, các cải tiến thời nay dựa vào dữ liệu, cho nên các giá trị của nó dù lớn những rất khó nhận ra bằng mắt thường của các “chuyên gia” quần xà lỏn.

(2) Liệu việc phát triển dựa vào mũi nhọn thiết kế có hiệu quả hay không, khi mà các “thánh copy” Trung Quốc cứ vài tháng là chôm ngay được mẫu mã?

Thời nay đã khác thời trước: công nghệ smartphone đã quá thông dụng đến nỗi đa số các hãng điện thoại di động trên thế giới đều có thể “chế biến” thành các sản phẩm tương tự chỉ trong chớp mắt. Đặc biệt, các hãng điện thoại Trung Quốc không ngần ngại “chôm” kiểu dáng và làm mưa làm gió bên ngoài nước Mỹ (điển hình là thánh XiaoMi). Như vậy, mọi ưu thế về thiết kế phần cứng không mấy chốc sẽ không còn là ưu thế. Nói cách khác, lao đầu vào chiếm lĩnh ưu thế thiết kế là tự sát.

Thế mà hiện giờ người ta vẫn đánh giá sự sáng tạo của Apple qua… thiết kế!

(3) Trò chơi thực sự ở ngành này còn nằm ở phần cứng, hay đã chuyển sang phần mềm?

Thứ duy nhất khiến Apple vẫn còn giữ được vị thế khi kiểu dáng bị XiaoMi ăn cắp trắng trợn chính là iOS và kho ứng dụng. Với XiaoMi, bạn có thể có chiếc điện thoại y như iPhone, nhưng không thể có iOS và các ứng dụng chạy ổn định trên AppStore, không lo bị hack. Hơn nữa, đối với khách hàng ở thị trường chính (Âu Mỹ), thì bảo mật thông tin di động là quan trọng hơn bao giờ hết: thông tin ngân hàng nằm trong điện thoại bạn, thẻ tín dụng cũng nằm trong đó, thông tin nhà cửa và công việc cũng được đồng bộ hóa. Nói cách khác, khi toàn bộ cuộc sống của bạn nằm trong chiếc di động, liệu bạn có dũng cảm jailbreak và cài các phần mềm vớ vẩn không biết nguồn gốc vào đó hay không?

Quá dễ trả lời: người đã dùng iOS khó lòng mà chuyển ngược lại Android.

Như vậy, thứ giữ người dùng lại hiện nay là iOS và AppStore (cũng như với iPod khi trước là iTunes vậy): phần cứng làm nhiệm vụ câu mới, còn phần mềm là thứ giữ lại. Đó là lý do vì sao nhiệm vụ quan trọng nhất trong thời điểm này của Tim Cook không phải là làm hài lòng khách hàng cũ (họ đã dùng iOS và bị giữ chặt vào đó); nhiệm vụ của ông là bành trướng iOS. Cách tốt nhất để làm điều đó chính là “cướp” người dùng Android.

Thế thì người dùng Android thích gì? Họ thích những chiếc điện thoại màn hình lớn, dung lượng khủng… và nhiều đặc trưng mà người dùng iOS hiện tại không hề hứng thú. Điều này giải thích cho tất cả các quyết định sản phẩm bị ném đá gần đây của Apple!

***

Như vậy, Tim Cook không hề đơn giản. Apple khi trước khai sinh ra thiết kế, rồi sau đó dựa vào thế mạnh thiết kế để khai sinh cho iOS, thu thập dữ liệu; và giờ đây Tim Cook sẽ dùng dữ liệu và danh tiếng về thiết kế sẵn có để củng cố vị thế cho iOS. Thử tưởng tượng, nếu Android đuối sức, lượng người dùng iOS tăng lên, thì các developer sẽ viết chương trình cho iOS hay Android trước? Và khi đó, thì dù các hãng khác có làm điện thoại đẹp hơn đi chăng nữa, họ sẽ làm được gì khi không có hệ điều hành và kho ứng dụng đây!

3 COMMENTS

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.