Những đám đông mù quáng

0
6280

Khi Nikola Tesla lần đầu giới thiệu cho cả thế giới dòng điện xoay chiều cách đây khoảng 100 năm, không những không được xem trọng, ông còn vấp phải không ít sự phản đối. Lúc bấy giờ, Thomas Edison là một tên tuổi nổi tiếng của giới phát minh. Ông muốn chứng minh dòng điện một chiều của mình mới là sản phẩm của thời đại. Và với danh tiếng của bản thân, Edison đã phát động một cuộc chiến mà sau này đi vào lịch sử với cái tên “cuộc chiến dòng điện”.

Nếu quay lại thời điểm khoảng 150 năm trước và hỏi bất kì người nào ta gặp về quyền bầu cử của người phụ nữ, hẳn người đó tưởng rằng ta bị điên. Mãi cho đến cuối thế kỷ XIX, sau những cuộc biểu tình diễn ra khắp nơi đòi quyền lợi, nhiều quốc gia phương Tây mới bắt đầu trao cho phụ nữ quyền đi bầu. Còn cách đó nửa vòng trái đất, đừng nói đến đi bầu, phụ nữ của các quốc gia Đông Nam Á lúc này còn phải sống mòn theo lễ nghĩa Nho giáo, với đủ thứ hủ tục tam tòng tứ đức. (Mãi cho đến ngày nay nó vẫn cắm rễ trong quan niệm của nhiều người). Cái khái niệm quyền lợi của phụ nữ thời điểm ấy quả là “không thể nào chấp nhận được.”

Con người hẳn là một loài động vật thích dối lòng bậc nhất. Mở miệng ra là khuyến khích tư duy khác biệt nhưng lúc nào cũng muốn mọi người phải nghĩ giống mình, hay nói đúng hơn là, phải giống với quan niệm đám đông. Chả thế mà khi Galileo tuyên bố “trái đất quay quanh mặt trời”, cả hội đồng bô lão không thể nào đồng tình nổi. Rồi thế là ông bị xử quản thúc suốt phần đời còn lại bởi những kẻ có địa vị và tiếng nói lúc bấy giờ.

May mắn hơn Galileo, dù dòng điện xoay chiều của mình có ưu điểm hơn hẳn nhưng vì thiếu lòng tin của đám đông, phải sau một thời gian rất dài Tesla mới cơ bản giành được chiến thắng. Tuy vậy, thắng mà như bại, những đóng góp to lớn của Tesla vẫn không được coi trọng. Cuối cùng, ông chết trong nghèo đói và túng quẫn. Mãi cho đến sau này, hơn 50 năm kể từ lúc mất đi, người ta mới bắt đầu ghi nhận giá trị nghiên cứu của Tesla. Nếu có sai lầm thì cái sai lớn nhất của ông chính là sinh ra không hợp thời. Cũng như Warren Buffett từng thừa nhận “May mắn lớn nhất của tôi chính là sinh ra tại nước Mỹ, nếu tôi sinh ra ở tại một nơi nào đó vào thời điểm khác thì có lẽ tôi đã không có được thành công như hôm nay.”

Số phận của các nhân vật và ý tưởng đi trước thời đại thường chẳng mấy có hậu. Đóng góp phần lớn vào kết cục bi đát của họ chính là sự ném đá của đám đông với thứ quan niệm mù quáng tuyệt đối. Nhưng lịch sử đã chứng minh nếu có một thứ tuyệt đối thì chỉ có sự ngu dốt của con người theo thời gian. Như kiến thức của một nhà hiền triết thời tiền sử khi đem so với những học sinh tiểu học thời nay ắt phải là những thứ ngô nghê ngờ nghệch. Nhưng chả phải ý kiến của họ đã từng được cả bầy đàn thời ấy xem trọng đó sao?

Thế mới thấy, những ý tưởng cách tân tưởng chừng khi nghe qua rất đáng được ủng hộ ngày nay đã từng có thời bị ăn gạch không thương tiếc. Vậy nên, lần tới khi đứng trước một thứ mới lạ khác biệt, trước khi đánh giá, hãy bình tĩnh xem xét thật kỹ. Vì biết đâu, chính ta, chứ không ai khác, cũng đang tham gia vào đám đông mù quáng năm xưa.

LEAVE A REPLY