Ảo ảnh thiên kiến

0
1875

2 đầu lâu trên hình màu đỏ nhưng dám chắc bạn đang thấy màu tím và cam. Không tin ư? Người xưa có câu “Trăm nghe không bằng một thấy”. Nhưng, có những thứ thậm chí tận mặt chứng kiến ấy đã chắc gì đúng hơn?

Munker-White là một loại ảo giác liên quan đến màu sắc. Đối với cùng một thanh màu nhất định, khi được đặt trên 2 nền màu khác nhau, sẽ trả lại cho mắt 2 cảm quan màu sắc khác biệt. Đó có thể là 2 sắc màu đậm-nhạt trong cùng 1 tông màu, hoặc vi diệu hơn, là 2 màu hoàn toàn khác so với màu gốc ban đầu.

Ta có thể xem qua ảo giác Munker-White trong những hình ảnh dưới đây. Tùy theo kích thước của thanh màu, độ tương phản của 2 nền, các kết quả ta quan sát được sẽ hoàn toàn khác nhau.

Tuy chưa có kết luận rõ ràng, nhưng cơ chế hoạt động của Munker-White được các nhà khoa học tạm lý giải bằng cơ chế “trung bình cộng”. Kết quả mắt ta ghi nhận được sẽ bằng trung bình tương đối các màu sắc nền xung quanh cộng lại.

Bạn có thể dụi mắt để xem lại vài lần cũng được. Kết quả vẫn như vậy. Điều lý thú của ảo giác này nằm ở chỗ, với cùng 1 thứ chình ình trước mắt, nó cho ta nhận thấy 2 hình ảnh rất khác nhau. Thậm chí sau khi đã biết sự thật và hình ảnh hiện ra trước mắt chỉ là ảo ảnh, vẫn rất khó để thoát khỏi mê hồn trận này.

Nhưng, nếu như thứ mà con người vốn tự tin nhất là đôi mắt còn không thoát nổi ảo ảnh như thế, thì chắc gì tâm trí – thứ vốn phức tạp hơn rất nhiều lần – sẽ nhận biết khá hơn? Biết bao nhiêu cuộc tranh cãi, quan điểm sống, niềm tin… cả đời chúng ta rất có thể chỉ là những mâu thuẫn diễn ra đối với cùng một thứ giống nhau, được nhìn nhận bằng ảo ảnh khác nhau, dưới sự ảnh hưởng của mê hồn trận thiên kiến.

Màu đỏ đơn giản chỉ là màu đỏ khi ta chỉ tập trung vào nó mà bỏ qua các sắc nền xung quanh. Tương tự như vậy, bản chất của sự vật đôi khi chỉ có một, hãy cố dẹp bỏ hết các thiên kiến để nhìn thẳng vào vấn đề. Thế giới đã đủ chuyện phức tạp để lo rồi, đừng biến mình thành kẻ ngốc đi tranh cãi những ảo ảnh nữa.

Sẽ chẳng có ai thắng đâu.

LEAVE A REPLY

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.