Iphone 11 và chiến lược trung tâm số của Apple

0
249

Nhiều người cho rằng Apple đã dần mất đi sức sáng tạo, khi các thiết kế xuất sắc nhất những năm gần đây không phải do Apple dẫn đầu. Tuy nhiên, cuộc chơi đã khác, và cần những nhân định chiến lược kiểu khác. Để thấu hiểu tường tận Apple, ta phải đi ngược lịch sử, về một quyết định chiến lược của Steve Jobs gần 20 năm về trước…

Ngày 10/9/2019, Apple giới thiệu phiên bản iPhone mới. Cải tiến lớn nhất trong các phiên bản mới này—iPhone 11, 11 Pro, và 11 Pro Max—là một ô vuông gồm cụm 3 camera ở đằng sau. Với những thay đổi mang tính nâng cấp là chủ yếu, nhiều người cho rằng Apple đã mất đi sức sáng tạo. Các hãng điện thoại châu Á có vẻ dần chiếm lĩnh thị trường, để Apple già cỗi lại phía sau.

Không hẳn.

Để xác định có phải Apple đã tụt hậu hay không, ta phải trả lời được hai câu hỏi chiến lược sau:

(1) Liệu trò chơi đổi mới sáng tạo có còn nằm ở phần thiết kế?

(2) Trọng tâm doanh nghiệp của Apple có phải luôn là iPhone?

Hãy cùng giải quyết từng câu hỏi một.

***

[1] Liệu trò chơi đổi mới sáng tạo có còn nằm ở phần thiết kế?

Cơ sở của luận điểm “Apple mất dần sức sáng tạo” nằm ở chỗ, nhiều người đánh đồng sự sáng tạo với các đổi mới về thiết kế.

Quan điểm này vốn dĩ hoàn toàn có cơ sở. Thời điểm năm 2007, điện thoại di động vẫn còn mang hình dáng thiết kế cũ với bàn phím số. Thiết kế của iPhone khác biệt hoàn toàn với phần còn lại. Chưa hết, nó còn tiện dụng hơn. Người dùng có thể thao tác trên thiết bị mới dễ dàng mà không cần đọc hướng dẫn. Đó là một bước nhảy vọt. Một đổi mới đột phá.

Thiết kế iPhone có nhiều đổi mới, từ phiên bản đầu đến khoảng phiên bản iPhone 5 (2012). Cũng thời gian này, Steve Jobs mất (2011), Tim Cook lên thay. Kể từ đó, iPhone không có nhiều thay đổi, ngoại trừ một số cải tiến—mà người ta cho rằng nhỏ—về kích thước, tốc độ xử lí, camera… Điều này khiến mọi người nghĩ, sau khi Jobs mất, khả năng đổi mới cũng chấm dứt.

Tuy nhiên, họ đã lầm.

Như đã nói, thiết kế của iPhone đến khoảng iPhone 5 đã tiệm cận tối ưu. Điều này đồng nghĩa với việc, để có bước tiến về mặt thiết kế là rất khó. Mỗi một phần trăm cải tiến tốn rất nhiều chi phí nghiên cứu, nhưng người dùng lại khó nhận ra sự tiến bộ rõ ràng. Hầu hết thiết kế điện thoại thông minh bây giờ đều không khác biệt nhau nhiều, một số dòng điện thoại của hãng này còn trông rất giống điện thoại của hãng khác. Tất cả đã quy về thiết kế tối ưu, và sự khác biệt về mặt thiết kế đơn thuần quả thật không còn dễ nhận ra. Các hãng muốn tạo bước nhảy đều phải tìm kiếm ở một hướng đi mới, và đó hẳn không phải là đổi mới về thiết kế.

——

Như đã phân tích ở bài viết kì trước SỰ NGUY HIỂM CỦA NHỮNG MẢNG KINH DOANH PHỤ (Link rút gọn: http://www.ecoblader.com/2019/10/su-nguy-hiem-cua-nhung-mang-kinh-doanh-phu/ ), khi doanh nghiệp đã xác định mảng kinh doanh trọng tâm của mình rồi, đôi khi những cái còn lại xoay quanh chỉ mảng kinh doanh phụ nhằm hỗ trợ cho cái chính. Vậy đâu là trọng tâm của Apple?

——

(2) Trọng tâm doanh nghiệp của Apple có phải luôn là iPhone?

Gần 20 năm trước, sau khi quay lại Apple và ổn định các dòng sản phẩm, Jobs có một kế hoạch. Ông không ấp ủ một sản phẩm đột phá như iPhone. Thực ra, ông muốn lập một “hệ sinh thái sản phẩm” mà ông gọi là Trung Tâm Số.

(Trong hình chúng ta có thể nhìn thấy: Trung Tâm Số của Apple, giới thiệu năm 2001. Ở trung tâm là chiếc iMac, và xung quanh là các dịch vụ của Apple. Nguồn: sách Sức mạnh của những ý tưởng nhỏ, David Robertson)

Trung Tâm Số của Apple là một hệ thống giúp người dùng quản lí toàn bộ cuộc sống số của mình bằng các sản phẩm Apple. Tất cả những sản phẩm khác của Apple đều xoay quanh Trung Tâm Số: Người dùng mua sản phẩm mới của Apple (iPod, iTunes, iMovie… và sau này là iPhone, iPad) có thể kết nối ngay với những sản phẩm Apple đang sử dụng.

Chiến lược này giúp tất cả sản phẩm của Apple có lợi thế đối với sản phẩm riêng lẻ của đối thủ. Nếu bạn mua một chiếc iPhone, bạn có thể kết nối với tài khoản iCloud bạn đã có, với chiếc Mac bạn đang dùng, và với tất cả các ứng dụng bạn đã tải. Bạn không thể làm tất cả những điều đó với một chiếc điện thoại di động nào khác vào thời đó. CHÍNH SỰ KẾT NỐI CỦA TRUNG TÂM SỐ APPLE—CHỨ KHÔNG PHẢI IMAC HAY IPHONE—LÀ THỨ TẠO NÊN LỢI THẾ CẠNH TRANH CHO APPLE. Toàn bộ cuộc sống của người dùng giờ đây đã nằm trong Trung Tâm Số Apple: thông tin ngân hàng nằm trong điện thoại, thẻ tín dụng cũng nằm trong đó, thông tin nhà cửa và công việc cũng được đồng bộ hóa. Nói cách khác, khi toàn bộ cuộc sống nằm trong Trung Tâm Số Apple, người dùng rất khó chuyển sang sử dụng sản phẩm đối thủ.

Như vậy, thứ giữ người dùng lại là sự liên kết tuyệt vời của các sản phẩm trong hệ thống Apple: Các sản phẩm phần cứng (iPhone, Mac) làm nhiệm vụ “câu” người dùng mới vào hệ thống, còn phần mềm (iOS, AppStore) sẽ giữ chân người dùng. Đó là lý do vì sao nhiệm vụ quan trọng nhất giai đoạn này của Tim Cook không còn là đổi mới đột phá về thiết kế, mà là tối đa hóa lợi nhuận từ các sản phẩm chủ lực và tìm cách bành trướng Trung Tâm Số Apple. Cách tốt nhất để làm điều đó chính là “cướp” người dùng Android. Chiến lược này hoàn toàn hợp lí với hành động liên tục giới thiệu nhiều đặc điểm hấp dẫn về mặt cấu hình, chính sách đổi iPhone cũ lấy iPhone mới, và mức giá khá “mềm” các dòng iPhone hiện hữu.

Đây cũng chính là lí do vì sao có rất nhiều công ty Việt Nam đã cố gắng xâm nhập thị trường điện thoại di động, với những thiết kế và linh kiện phần cứng khá ổn, nhưng vẫn gặp nhiều trắc trở trong việc giành giật thị trường với ông lớn iPhone. Xét về thiết kế, chênh lệch là không nhiều, và khoảng cách này hoàn toàn có thể rút ngắn. Tuy nhiên, thiếu đi một chiến lược thống nhất—một Trung Tâm Số với các đơn vị kinh doanh hỗ trợ lẫn nhau—các công ty điện thoại di động Việt Nam gặp khó khăn là điều tất yếu. Thiết kế có thể đẹp, camera có thể tốt, nhưng hệ điều hành không phải là một hệ điều hành được tinh chỉnh chỉ phục vụ cho iPhone như iOS. Điện thoại Việt Nam cũng không có một chiếc laptop cùng hệ thống như iPhone có Mac. Apple đã dựng nên một rào cản quá lớn, khiến bất kì ai muốn xâm nhập vào đều phải có một hệ thống liên hoàn tương tự. Và điều này có lẽ là không tưởng.

***

Cuộc chơi đã khác, và cần những nhân định chiến lược kiểu khác. Apple khi trước dẫn đầu bằng thiết kế, sau đó dựa vào thế mạnh thiết kế để thu nạp người dùng cùng dữ liệu của họ vào Trung Tâm Số Apple. Giờ đây, Tim Cook sẽ dùng dữ liệu và danh tiếng về thiết kế sẵn có để củng cố vị thế cho các sản phẩm phần mềm—iOS, iTunes, AppStore… Doanh số phần mềm liên tục tăng minh chứng rõ ràng cho điều này.

Cũng trong ngày hôm qua, Apple cũng đã giới thiệu một thành viên mới trong hệ thống Trung Tâm Số Apple—Apple TV Plus, vừa củng cố cho hệ thống hiện tại, vừa dùng lượng người dùng khổng lồ tấn công vào thị trường streaming. Apple không có đổi mới đột phá ở từng sản phẩm riêng lẻ, nhưng khi nhìn tổng thể, sự đột phá về mặt hệ thống vẫn diễn ra thường xuyên ở nhiều thị trường lớn mà ông lớn này tham gia.

(Bài viết có trích dẫn từ SỨC MẠNH CỦA NHỮNG Ý TƯỞNG NHỎ tại link https://tiki.vn/author/david-robertson.html?_lc=Vk4wMzkwMTYwMTU%3D)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.